Poeżija kif jgħallmuhielna

kitba ta’ Amy Camilleri, Skola Sacred Heart

Ma nafx inqabbel;
ma nafx nifforma vers imġiddem.
“Ma nafx” taħt xulxin; anafora dik!
Repetizzjoni! Rajtha?
Għamilt użu miċ-ċesura
u l-alliterazzjoni
u iss’issa l-eliżjoni
u l-ewwel gdibt ukoll
(…u issa l-polisindeto)
għax dawn huma fil-fatt versi –
versi bla sugu,
hux tassew?

Hekk jgħallmuna –
termini letterarji telgħin
u termini letterarji neżlin.
Personifikazzjonijiet jitkellmu,
similitudnijiet jaqgħu fuqna
donnhom xi ħalba xita,
iperbole wara l-oħra
bil-mijiet u l-eluf,
u l-metafora l-gverta
li sirna nitgħattew biha billejl
(qabel xi test… jew eżami)
biex ma niksħux
u forsi norqdu sew.

U kollox jibqa’ fl-arja
u jekk mhux fl-arja,
maqful ġo gaġġa ta’ linji taħt xulxin…
f’esej.

Jista’ jkollok poeżija moderna
b’versi li ma jirrimawx.
(Rajtx? M’hemmx bżonn tkun taf tqabbel!)
Inkella b’rima ekwivoka
biex taparsi tgħallimt tqabbel
u ma jkollokx għal xiex tgħid li l-versi
ma jirrimawx.

Imm’hemm metrika oħra
Dik tradizzjonali
Il-versi jirrimawlek
U r-ritmu mużikali.

Jista’ jkollok vers endekasillabu
jew inkella vers dekasillabu
b’disa’ sillabi – novenarju
u bi tmienja – ottonarju
imbagħ’d vers settenarju…
issa ddejjaqt naħseb!
Issa xbajt ngħodd!
Għoddhom waħda
għalija.
Isa!

Issa jekk ikollok vers
li jispiċċa aċċentat,
dak jissejjaħ tronk;
waqt li s-sillabi tgħodd
(u tgħoddhom mingħajr qrid)
suppost tiftakar dlonk
li oħra trid iżżid.
Imma ’k tara
li l-aċċent qiegħed
fuq is-sillaba ta’ qabel l-aħħar,
mela ħija, isimagħni
u ħallina miċ-ċuċati
la żżidx sillabi, qed ingħidlek
għax quddiemek għandek wati.

Hekk jgħallmuna –
termini letterarji telgħin
u termini letterarji neżlin.
Enfasi!
Imma li ma kienx għall-enfasi,
ma nitgħallmu xejn…

Fil-fatt, jekk ma fhimtx saħta
minn dil-poeżija
u qed titkerrah u tgħolli ħuġbejk,
għandek għażla:
jew tiftaħ dizzjunarju
u titgħallem xi ħaġa,
jew tiftaħ ħalqek beraħ
u tibqa’ skantat.

Int akbar mill-eżami

Bħalissa kulħadd jinsab għaddej jaħdem biex iħossu kunfidenti u lest għall-eżami. Ħafna jħossu tensjoni għax jaraw quddiemhom ostaklu li jridu jegħlbuh. L-eżami donnu argużin lest biex jaħqar lil min isib quddiemu. Hi ħasra li nħallu lil moħħna u lis-sistema joqtlu l-pjaċir tat-tagħlim tal-letteratura u tal-lingwa. L-ikbar għadu huwa l-paniku. U x’jiġri jekk ma nlaħħaqx? U x’jiġri jekk ma nifhimx il-mistoqsija? U x’jiġri jekk ninsa dak li studjajt? Jekk nagħmlu hekk inkunu qed inħallu l-biża’ jkisser il-potenzjal li hemm fina.

Is-sillabu nbidel. Issa rridu ninbidlu aħna wkoll. Ilkoll kemm aħna. Studenti, għalliema u ġenituri. Jeħtieġ li ssir bidla fil-mod kif inħarsu lejn dawk is-sagħtejn, li sfortunatament, minħabba bżonn, libbisniehom il-kelma “eżami” u nassoċjaw dan l-ispazju ma’ mument ta’ biża’. Inkunu qed nagħmlu ħsara lilna nfusna u fuq kollox ħsara lil ilsienna. Is-sillabu l-ġdid huwa impenjattiv, imma huwa sillabu li jagħti poter lill-istudent għax jirrispettah. M’għadux iż-żmien li jgħidilna l-għalliem fejn qiegħda l-metafora u daqshekk. L-istudent jesplora l-metafora għax jiddiskutiha fil-klassi u mhux biss; kapaċi jifhem l-għaliex qed tintuża, KIF qed tintuża u x’effett qiegħda tħalli. Dan hu sillabu li jirrispetta lill-istudent għax jaf li kapaċi jaħseb, kapaċi josserva u kapaċi jirfina l-għajn kritika. Is-sillabu ma jridx tweġibiet mgħallmin bl-amment. Ma jridx noti rreċiklati. Irid biss kliem l-istudent. Dan hu sillabu tal-istudent u mhux tal-eżami.

Il-Malti qiegħed fik għax twelidt f’ambjent fejn tisimgħu u titkellmu. U anke jekk ma titkellmux, qiegħed hemm lest biex joħroġ minn fommok, għax widnejk imdorrijin jisimgħu l-mużika ħelwa tiegħu. L-għodod li teħtieġ huma r-rieda tajba u l-attitudni pożittiva. Il-letteratura qiegħda fik ukoll għax il-letteratura hija l-ħajja u int il-ħajja qed tgħixha. Int protagonista tal-letteratura. Jekk tħalliha, il-letteratura kapaċi tmisslek ‘il qalbek u ‘l moħħok u tbiddlek. Ieqaf fittex it-tweġibiet it-tajbin. Aħseb. Staqsi. Irrifletti. Ikkritika. Dawn huma l-ħiliet li għandek bżonn. L-għalliem qiegħed hemm biex jiffaċilita dan il-proċess u jgħinek tesplora l-possibbiltajiet li toffri l-letteratura, jgħinek tosserva l-mod KIF qed titħaddem il-lingwa u jgħinek tkabbar l-abbiltà tiegħek biex tagħraf torbot kif qed jikteb il-kittieb mat-temi li qed jittratta.

Għaldaqstant dan is-sillabu qed jagħmillek stedina ġenwina biex tħares b’mod differenti lejn l-eżami. L-eżami mhux qiegħed hemm biex jaqtagħlek qalbek. L-eżami huwa opportunità biex turi dak li taf. Jekk tieħu l-proċess bis-serjetà, jekk tieħu interess, jekk taħseb u tirrifletti dwar dak li qrajt u ddiskutejt, l-eżami huwa mument fejn turi li kbirt fl-għarfien tiegħek. Tibqax bejn ħaltejn. Ftakar, int akbar mill-eżami!

Is-sit maltikurja.com fl-2013 – grazzi lil kull min ta sehmu u lil kull min qed iżuru! :)

WordPress.com ippreparalna rapport bl-istatistika għas-sena 2013.

Silta minnu:

The concert hall at the Sydney Opera House holds 2,700 people. This blog was viewed about 32,000 times in 2013. If it were a concert at Sydney Opera House, it would take about 12 sold-out performances for that many people to see it.

Agħfas hawn biex tara r-rapport kollu.

IL-MILIED – ŻMIEN LI TAGĦTI

Reġgħet magħna l-isbaħ festa – il-festa tal-Milied. Żmien fejn aħna lkoll inħossu l-ferħ li ġġib magħha din it-tarbija ċkejkna. Żmien fejn kulħadd iħoss li  għandu jagħti lil ħaddieħor milli għandu. Għalhekk nixtru r-rigali u nagħtuhom lil ħaddieħor u nippruvaw ngħinu bi flusna lil min għandu xi mard jew qiegħed f’sitwazzjoni ħażina. L-importanti hu li dak li tagħmel tagħmlu bl-imħabba. Il-Milied hi l-festa li tħajjarna nħarsu lil hemm minna.   U meta nagħtu ma jkun qed jonqosna xejn, anzi bla ma nafu nirċievu aktar, inħossu ferħ differenti minn tas-soltu.

Fil-ħajja tagħna aħna l-ħin kollu nagħtu lil xulxin: kelma ta’ parir u inkoraġġiment li jista’ jiswa lil ħaddieħor, biċċa xogħol li tista’ tiffranka lil xi ħadd, daqqa t’id li tiswa biex tgħin lil sieħbek. Anke fuq ix-xogħol, kull tip ta’ xogħol, aħna lkoll nagħtu lil ħaddieħor is-servizz tagħna, u nagħtuh bi mħabba.

Aħna l-għalliema, iktar minn xogħlijiet oħra, għandna dan l-impenn li nagħtu lil ħaddieħor minn dak li għandna, u nagħmluh kontinwament, bi mħabba kbira u b’dedikazzjoni. Ma negħjew qatt għax aħna nies dedikati u konvinti li l-ftit tagħna jista’ jagħmel differenza kbira. L-importanti li xogħolna nagħmluh bi mħabba, l-istess imħabba li ġegħlet lil Ġesù jitwieled għalina f’Betlem.

Nawguraw lill-għalliema kollha u lill-familji tagħhom Milied hieni u sena mimlija ġid u hena.

Phyllis u Claire

Ħrejjef

Iċ-ċinema tal-Kavallier ta’ San Ġakbu

Nhar il-Ġimgħa, 27 ta’ Diċembru, fil-5pm

Attività promozzjonali
Dħul b’xejn

ĦREJJEF huwa proġett b’risq l-istudenti tal-ewwel sentejn tas-Sekondarja. Jgħaqqad flimkien ġabra ta’ stejjer tradizzjonali Maltin flimkien ma’ mużika kontemporanja għall-pjanu, u animazzjoni 3D fuq l-istil ta’ pupazzi silwettati (shadow puppetry). F’dan il-proġett, l-attur Joseph Galea jirrakkonta ġabra ta’ ħrejjef Maltin b’akkumpanjament fuq il-pjanu minn Tricia Dawn Williams. Il-mużika oriġinali ta’ dan il-proġett, fuq idjoma kontemporanja, hija tal-kompożitur Ruben Zahra. Għal kull ħrafa hemm projezzjoni ta’ animazzjoni diġitali 3D li nħadmet fuq stil ta’ pupazzi silwettati. Id-disinn dekorattiv tal-animazzjoni huwa ispirat minn elementi ta’ arti Barokka, filigranu, bizzilla u tberfil. Id-disinn huwa xogħol l-artista Nel Pace. L-animazzjoni diġitali ta’ Martin Bonnici.

L-Akkademja tal-Malti qed tistiednek tattendi ċ-ċinema tal-Kavallier ta’ San Ġakbu (li huwa armat biex juri projezzjoni 3D) nhar il-Ġimgħa, 27 ta’ Diċembru fil-5pm. Għal din id-darba tista’ ġġib lil sħabek u lin-neputijiet. Din l-esperjenza ma tinsihiex. Dħul b’xejn.

L-Akkademja tirringrazzja lil Ruben Zahra u lill-Kavallier ta’ San Ġakbu talli qed jorganizzaw din l-attività wara t-talba tagħna. Dan kollu wara li rajna l-proġett waqt il-festival Żigużajg ta’ dis-sena. Ir-rispons immedjat tat-tfal ma ħalliniex bi kwietna u qed ningħaqdu mal-Uffiċjali Edukattivi tal-Malti David Agius Muscat, George Mifsud u David Muscat u mal-Kapijiet tad-Dipartiment Phyllis Debono u Claire Zerafa biex mis-sena d-dieħla niktbu lill-iskejjel kollha tas-Sekondarja u ngħarrfuhom bil-proġett ĦREJJEF li qed isaħħar lil min jarah wara dan il-ġeneru tal-letteratura Maltija.

Min biħsiebu jiġi, nitolbuh jikteb lil Joe Borg, is-Segretarju tal-Akkademja info@akkademjatalmalti.com . Nitolbukom tgħidulna kemm ġejjin għax it-teatru jesa’ 100 ruħ biss.

 

%d bloggers like this: