F’Ottubru niftakru fil-poeta nazzjonali tagħna

PrimarjaKull meta nibdew sena skolastika ġdida, f’Ottubru, niftakru u nfakkru lil Dun Karm. Forsi din it-tfakkira wieħed jista’ jidraha u kultant tiġi xi sena u jħoss li “dejjem l-istess”. Iżda kull min iħobb il-Malti, l-ilsien nattiv tagħna, l-ilsien nazzjonali tagħna, l-ilsien li bih naraw u ninterpretaw id-dinja tagħna, żgur li jħoss għożża ħelwa meta jiftakar x’għamel dan il-bniedem kbir. Dun Karm tħabbeb mal-poeżija, bil-Malti. Meta Dun Karm uża l-Malti fl-espressjoni artistika tiegħu, kien qiegħed jagħmel xi ħaġa straordinarja għax f’dak l-att hu kien qed jgħolli l-ilsien nattiv tagħna fl-ogħla livell li jista’ jitqiegħed. Dun Karm uriena li l-Malti huwa tajjeb daqs kull lingwa oħra sabiex nesprimu ruħna artistikament dwar il-ħajja. Għal dan żgur li t-tfakkira f’Dun Karm tibqa’ rilevanti, ġdida u friska kull sena. Lil Dun Karm inroddulu ħajr minn qalbna u l-memorja tiegħu tibqa’ ħajja permezz ta’ dik il-ħlejqa li tieħu l-ħajja kull meta naqrawha: il-poeżija.

SekondarjaL-Akkademja tal-Malti ħadet l-inizjattiva tistampa numru ta’ kartelluni sbieħ bil-kliem tal-Innu Malti. Il-proġett kien f’idejn Olvin Vella, Victor Fenech u Trevor Żahra. Il-ħsieb ta’ dan il-proġett kien li, bl-appoġġ tal-Ministeru tal-Edukazzjoni u x-Xogħol, kull klassi tal-Primarja (fl-iskejjel tal-Gvern, tal-Knisja u Indipendenti) jkollha kartellun bl-innu nazzjonali. Inħadem ukoll kartellun ieħor biex jitwaħħal f’post prominenti f’kull skola tas-sekondarja.

Tul din is-sena skolastika se nkunu qed inqassmu dawn il-kartelluni fl-iskejjel. Inħeġġukom biex inkantaw l-innu nazzjonali kuljum fil-laqgħat ta’ filgħodu.

Posted in Uncategorized

Nifs Ġdid

Darba kien hemm mara li f’ħajjitha ftit kellha opportunità titgħallem. Għamlet xi ftit snin ta’ skola elementari imma l-ħajja iebsa li kienet qed tgħix ġegħlitha tabbanduna kull forma ta’ studju. Imma dak il-ftit li hi kienet tgħallmet baqgħet tużah u baqgħet imqabbda miegħu għax kien l-uniku mezz li kellha biex tikkomunika mal-oħrajn, l-uniku mezz biex taqra dak li qed jiġri madwarha, l-uniku mezz biex tikteb dak li tħoss. U allura għamlet użu sħiħ minn dak il-ftit li kienet taf, għax kellha għan importanti.

F’ħajjitna niltaqgħu ma’ ħafna żgħażagħ li għandhom ħafna opportunitajiet li jitgħallmu. Żgħażagħ li għamlu ħafna snin ta’ skola u tgħallmu ħafna affarijiet, imma għadda ftit taż żmien u r-riħ ħadilhom dak kollu li kienu tgħallmu. Setgħu kienu xogħlijiet kbar dawk li studjaw, imma lilhom ma ċaqilquhomx lanqas pulzier, ma bidluhom lanqas tikka waħda. U dan għax għamluhom bilfors, bla gost, bla motivazzjoni.

Kemm hi importanti dik il-kelma motivazzjoni. Tagħmel id-differenza kollha f’dak kollu li tagħmel. Aħna l-għalliema għandna biċċa xogħol iebsa, dik li nimmotivaw lill-istudenti tagħna, li ntuhom il-ħeġġa, ngħaddulhom l-entużjażmu għal dak li qed ngħallmuhom. Imma rridu jkollna aħna minn din il-ħeġġa, irridu nkunu aħna li nagħrfu nwasslu kull ħaġa li ngħallmu bħallikieku hija l-iktar ħaġa importanti għal ħajjithom. L-istudenti mbagħad żgur li jittieħdu minn din il-ħeġġa tagħna.

Fil-bidu ta’ din is-sena skolastika nixtiequ nawguraw li kull wieħed u waħda minna li nimtlew b’din il-ħeġġa, anke jekk dak li ilna ngħallmu issa rrepetejnieh ħafna u ħafna drabi, imma jalla ngħallmuh daqslikieku hu ġdid fjamant u ħiereġ minn fommna l-ewwel darba. Qisu nifs ġdid fil-ħajja ta’ dawn iż-żgħażagħ afdati f’idejna. Nawgurawlkom minn qalbna li nerġgħu ngħixu l-esperjenza sabiħa tat-tagħlim mal-istudenti ġodda tagħna.

Is-sena t-tajba lill-għalliema kollha.

Phyllis u Claire

Posted in Uncategorized

Antoloġija bilingwi (Malti-Ingliż)

FThis Fair Landis-sensiela internazzjonali ta’ kotba Lesser Used Languages of Europe (maħruġa minn Francis Boutle Publishers ta’ Londra – email: info@francisboutle.co.uk), is-sitt volum huwa This Fair Land – An Anthology of Maltese Literature, editjat minn Charles Briffa b’daħla minn Oliver Friggieri (editur tas-sensiela: Alan M. Kent, 2014 – ISBN 978 1 903427873), 525 pp. Din l-antoloġija, li għadha kemm ħarġet issa f’Awwissu, turi l-iżvilupp tal-moħħ Malti matul iż-żminijiet u għaldaqstant tiċċelebra l-isforzi intellettwali tal-Maltin.
 

Hija ġabra komprensiva ta’ madwar 200 test bil-Malti akkumpanjati minn traduzzjonijiet friski bl-Ingliż. Mill-għajdut orali tas-sekli mgħoddija u l-ftit kitbiet bikrin bil-Malti sal-esperimenti u t-taħbit biex il-Malti jibqa’ ħaj tas-sekli tmintax u dsatax u l-kisbiet kbar fil-kitba bil-Malti tas-sekli għoxrin u wieħed u għoxrin, This Fair Land jesplora l-isforzi ta’ kittieba individwali u joffri ġrajja ċara tal-atmosfera storika wiesgħa li sawret l-espressjoni miktuba. Poeżija, proża, drama, kitba reliġjuża, artikli ġurnalistiċi, testi storiċi, siltiet xjentifiċi, espożizzjonijiet kulturali – kollha juru l-evoluzzjoni tal-lingwa li għal sekli sħaħ kienet imwarrba mill-ħakkiema barranin u mill-Maltin tal-klassijiet għolja, imma baqgħet ħajja bis-saħħa u r-rieda tal-Maltin il-baxxi ta’ bla edukazzjoni.

Il-kitbiet bil-Malti magħżula u t-traduzzjonijiet friski bl-Ingliż juru l-moħħ Malti fi żminijiet differenti u juru x’kellu ħila jikseb dan l-ilsien minkejja l-iżvantaġġi politiċi u ideoloġiċi li kienu joħonquh. Din il-ġrajja tal-Malti (l-unika lingwa Semitika indiġena li għandha l-Ewropa) qed tixxandar mad-dinja kollha f’sensiela internazzjonali li tqabbilha ma’ lingwi maħqura oħra.

Posted in Uncategorized